Türkiye'de Mahalle Muhtarlıklarının Dijital Dönüşümü: Katılımcı Yönetişim Üzerine Bir Saha Araştırması
Özet
Bu çalışma, Türkiye'deki 48 mahalle muhtarlığında yürütülen saha araştırmasıyla dijital dönüşüm süreçlerini ve bu süreçlerin vatandaş katılımına etkisini incelemiştir. E-muhtarlık uygulamalarının benimsenmesinde altyapı, dijital okuryazarlık ve kurumsal destek olmak üzere üç kritik faktör belirlenmiştir.
Giriş
Yerel yönetim birimlerinin dijitalleşmesi, kamu hizmetlerinin etkinliği ve vatandaş katılımı açısından kritik öneme sahiptir. Türkiye'de yaklaşık 51.000 mahalle muhtarlığı, yerel yönetimin en küçük birimi olarak vatandaşla doğrudan temas noktasını oluşturmaktadır.
Yöntemler
Araştırma, 2024 yılı Ekim–Aralık döneminde İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa ve Gaziantep illerinden seçilen 48 muhtarlıkta karma yöntem deseniyle yürütülmüştür. Muhtarlarla yapılandırılmış görüşmeler ve vatandaş anketleri birlikte kullanılmıştır.
Bulgular
Dijital araç kullanan muhtarlıklarda vatandaş başvuru süresi ortalama %62 kısalmıştır. Bununla birlikte, 65 yaş üstü nüfusun yoğun olduğu mahallelerde dijital hizmetlere erişim oranı %23 ile sınırlı kalmaktadır.
Tartışma
Dijital dönüşümün salt teknoloji yatırımına indirgenmesi yetersiz kalmaktadır. Başarılı uygulamalar incelendiğinde, sürdürülebilir dijitalleşmenin arkasında güçlü bir kapasite geliştirme programı olduğu görülmektedir.
Sonuç
Muhtarlıklarda dijital dönüşüm, altyapı, eğitim ve kurumsal destek sacayağına oturtulduğunda vatandaş memnuniyetini ve katılımı anlamlı biçimde artırabilecek potansiyele sahiptir.